Facebook
RSS

Finansman bir işletmenin kuruluşu için olmazsa olmaz şarttır. Bu itibarla kişi ne kadar üstün beceri ve bilgi birikimine sahip olursa olsun mali gücü olmadığı müddetçe bir işletme açması imkansızdır. Bu noktada uygulanabilecek en makul yöntemlerden birisi mali gücü olan fakat işletme kabiliyeti ya da zamanı olmayan birisiyle ortaklık kurmaktır. Bu ortaklıkta bir taraf sermayeyi diğer taraf ise işgücünü temin eder. Kurulacak bu ortaklık ile sermaye sahibi parasını, meşru bir yolla nemalandırmakta, işgücü sahibi de hem çalışmakta hem de para kazanmaktadır. Bu tür ortaklığa, bir tarafın sermayesini, diğer tarafın ise emeğini ortaya koyarak meydana getirdiği ortaklığa emek-sermaye ortaklığı (mudarebe) denir.

Katılım Bankası, emek–sermaye ortaklığında emek sahibi olabileceği gibi, sermaye sahibi de olabilir. Katılım Bankasındaki, katılma hesapları emek-sermaye ortaklığı sistemi ile çalıştırılmaktadır. Burada müşteriler sermaye sahibi konumunda iken, Katılım Bankası emek sahibi konumundadır. Katılım Bankası, kendi öz sermayelerini veya katılma hesapları havuzlarında biriken paraları işletirken sermaye sahibi sıfatıyla emek-sermaye ortaklıkları da kurabilir.

Mudarebenin kendine özel bir takım şartları bulunmaktadır. Bunların birkaçını şöylece sıralayabiliriz:

(1) Mudarebe ortaklığında kar tarafların anlaşmasına göre paylaşılır. Zarar halinde ise zararın tamamı sermayedar ortak tarafından karşılanır. İşgücü sahibinin zararı, işgücü kaybıdır.

(2) Karın paylaşımına geçmeden önce sermayedar ortağın şirket için ortaya koyduğu anapara kendisine verilir. Kar, anapara üzerindeki kısmı oluşturmaktadır. Kar, anaparadan ayrıldıktan sonra anlaşmaya göre taksim edilecektir. Taksimde önce varsa masraflar düşülür daha sonra kalan paylaşılır.

(3) Mudârip (emek sahibi), ihmal, kusur ya da kastı olmaz ise mudârebe malının telef olması durumunda bunu tazmin ile sorumlu tutulamaz. Çünkü o, kendisine mal verilen emanetçi gibidir. Mudâribin ihmal, kusur ve kastı ile malın telef olabileceği ihtimalini göz önünde bulundurarak bu durumda doğacak zararı tahsil edebilmek için kefil veya rehin istenebilir; ihmal, kusur ve kasıt halinde ortaya çıkacak zararı ihmal, kusur ve kasıt ile zarara yol açan taraf tazmin eder. Ancak ihmal, kusur ve kasıt hallerinde doğabilecek zararı tahsil edebilmek için yapılabilecek kefalet veya rehin akitleri, sermaye veya kârı garantilemek için yapılamaz.

(4) Verilen sermayeye göre oransal veya maktu (miktarı belirli) bir kârı önceden taahhüt etmek mümkün değildir.

Katılım Bankalarının kuruluş felsefesi emek-sermaye ortaklığına dayanmaktadır. Dolayısıyla Katılım Bankasının herhangi bir girişimci ile emek-sermaye ortaklığı kurması durumunda iki mudarebe akdi peşpeşe yapılmış olmaktadır. Şöyle ki ilk mudarebe katılma hesabı sahipleri ile Katılım Bankası arasında hayata geçirilirken (burada katılma hesabı sahipleri sermayedar ortak iken Katılım Bankası mudariptir), ikinci mudarebe Katılım Bankası ile herhangi bir girişimci arasında icra edilmiş olmaktadır (burada Katılım Bankası sermayedar ortak iken girişimciler mudariptir).

 Yazar: Mehmet Odabaşı (Kuveyt Türk Danışma Kurulu Üyesi)

Kaynak: Kuveyt Türk Faizsiz Bankacılık İlkeleri Eğitim Notları




Sitemize yeni eklenen makale ve içeriklerden haberdar edilmek ister misiniz? E-mail adresinizi sistemimize kaydedin, sizi haberdar edelim. (Lütfen geçerli ve sürekli kullandığınız e-mail adresinizi kaydediniz.)